Urządzenia służące niewidomym do orientowania się w przestrzeni

Urządzenia służące do orientacji przestrzennej

Opisy te pochodzą z internetowej strony Uniwersytetu Gdańskiego.

Urządzenie do rozpoznawania świateł sygnalizacyjnych na skrzyżowaniach

Jest to unikatowe rozwiązanie pozwalające sprawdzić, czy na przejściu dla pieszych pali się zielone światło. W rączce laski umieszczone są detektory zielonego światła. Stojąc na przejściu, naciskamy przycisk na rączce uruchamiający detektory i unosimy laskę, tak by jej rączka znalazła się przy najniższej lampie sygnalizatora. Jeśli w ciągu trzech minut zapali się zielone światło, laska zasygnalizuje to dźwiękiem. Producent zapewnia, że sygnał laski słychać nawet przy jadącej w pobliżu ciężarówce.
System rozpoznawania zielonego światła odróżnia światło naturalne od sztucznego. Radzi też sobie z potencjalnymi zakłóceniami wywoływanymi np. przez zielony neon.
Rączka laski jest drewniana, żeby mogli z niej korzystać również alergicy. Wbudowana bateria wystarcza na ponad dwa lata pracy przy średniej częstości korzystania 50 razy (150 min) dziennie. Po dwóch latach laska powinna być poddana przeglądowi technicznemu, podczas którego następuje wymiana baterii.
Producent: Kemper Hilfstechnik (Niemcy)

Elektroniczny lokalizator (ang. „Electronic Locator”)

Podobnie jak Piepsy, jest to akustyczna pomoc w orientacji, służąca głównie do odnajdywania przedmiotów i miejsc.
Na zestaw składa się nadajnik wielkości pilota tv, z czterema przyciskami oraz 4 odbiorniki wielkości dużych żetonów. Naciśnięcie przycisku odpowiadającego konkretnemu odbiornikowi spowoduje, że odbiornik zacznie emitować głośny sygnał. Zakres działania urządzenia to 25 m.
Odbiorniki są zasilane baterią CR2032 3v, a nadajnik baterią A23S 12v.
Dystrybutor: Royal National Institute of Blind People (Anglia)

K-Sonar

Jest to zaawansowane urządzenie echolokacyjne. Pudełko o rozmiarach, mniej więcej, 12 x 2 x 9 cm, może być mocowane na lasce lub trzymane w ręku. Na obudowie, oprócz sensorów, znajduje się gniazdko słuchawek i gniazdko ładowarki oraz trzy przyciski (zmiana zakresu 2/5 m, głośniej, ciszej). Uchwyt do mocowania na lasce stanowi część obudowy. Ma kształt niezamkniętej obręczy, którą nasuwamy na laskę i przesuwamy w górę aż solidnie zaciśnie się na rączce laski.
K-Sonar na lasce jest skierowany w dół i omiata przestrzeń przed laską. Inaczej niż ultradźwiękowe detektory przeszkód, jak np. Miniguide, Palmsonar, Rayi Ultracane, które wibrowaniem sygnalizują wykrycie i odległość przeszkody, K-Sonar dźwiękami „opisuje” wykryty obiekt lub grupę obiektów. Wysokość dźwięku oddaje odległość (im wyżej, tym dalej), a czystość dźwięku oddaje teksturę (czysty dźwięk to przedmiot twardy i zwarty, a dźwięk coraz bardziej szorstki oznacza coraz mniejszą zwartość przedmiotu). Tak więc inny dźwięk wydaje ściana lub słup, inny człowiek, a inny np. krzew.
„Opisywana” jest cała badana przestrzeń, i np. napotykając duży krzew rosnący pod murem, usłyszymy zarówno czysty, ładny dźwięk, jak i dźwięk syczący.
Urządzenie jest całkiem dokładne. W testach przeprowadzonych w Bibliotece Głównej Uniwersytetu Gdańskiego i na kampusie uniwersyteckim, K-Sonar odróżniał dźwiękiem, m.in. wykładzinę od gładkiej podłogi, metalową listwę od ściany, na której była zamocowana oraz różne rodzaje schodów.
Do korzystania z K-Sonara niezbędne są słuchawki. Producent podaje, że słuchawki dostarczane z urządzeniem nie tłumią dźwięków otoczenia. Może być jednak odwrotnie (jak w przypadku wszystkich urządzeń audio) – hałas otoczenia, np. sygnalizacji na przejściu dla pieszych, może zupełnie zagłuszyć sygnały K-Sonara.
Producent: Bay Advanced Technologies Ltd (Nowa Zelandia)

Laserowa laska

Laserowa laska (niem. „Laser-Langstock”) to połączenie białej laski z laserowym detektorem przeszkód. Moduł elektroniczny znajduje się w rączce laski, a samą rączkę można zainstalować na dowolnej (lub niemal dowolnej) lasce. Laska ma jeden sensor, lekko wystający, prostopadły do laski, „chroniący” głowę i klatkę piersiową użytkownika. Promień lasera omiata przestrzeń o szerokości 30 stopni w pionie. Szerokość w poziomie to 5 mm. Zakres badanej przestrzeni jest stały, konfigurowany przez użytkownika i wynosi od 120 do 160 cm.
Na swej stronie internetowej producent podkreśla, że w projekcie postawiono na przejrzystość komunikatu o napotkanej przeszkodzie. Gdy promień lasera wykrywa jakiś obiekt, użytkownik jest o tym informowany wibracją. Komunikat ma charakter tak/nie, i intensywność wibracji nie oddaje odległości od przeszkody. Wąski promień lasera pozwala na dokładne wykrywanie położenia przeszkody, a także na wykrywanie otwartych drzwi.
Laska jest zasilana dwiema bateriami AA, które wystarczają na 4 godziny wibrowania i 24 godziny pracy bez wibracji. Według producenta energii wystarcza nawet na kilka tygodni chodzenia. Baterie można ładować bezpośrednio w rączce laski.
Producent: Vistac (Niemcy)

Loadstone GPS

Jest to darmowe oprogramowanie na telefony komórkowe z systemem Symbian Series 60, pozwalające użytkownikowi telefonu na wykorzystywanie systemu nawigacji satelitarnej GPS. Na zestaw nawigacyjny składa się: telefon komórkowy z programem udźwiękowiającym lub powiększającym, odbiornik GPS z łączem bluetooth, program Loadstone GPS oraz (opcjonalna, ale zalecana) słuchawka z łączem bluetooth.
Loadstone GPS nie obsługuje map. Użytkownik korzysta z punktów, które sam zapisał lub ze zbiorów pobranych z internetu.

Miniguide

Jest to niewielkie urządzenie (80 x 38 x 23 mm), trzymane w dłoni lub mocowane na lasce (w tym przypadku potrzebny specjalny uchwyt oraz szkolenie, zalecane przez producenta) – tak jak Palmsonar i Ray – badające przestrzeń za pomocą ultradźwięków. Wykryty obiekt jest sygnalizowany wibrowaniem, a odległość od potencjalnej przeszkody jest oddawana intensywnością wibracji. Urządzenie, mimo tylko jednego przycisku, ma wiele trybów pracy. Dostępne zakresy działania to: 0,5, 1, 2, 4 i 8 metrów (ostatni zakres służy wyłącznie do wykrywania bardzo dużych obiektów). Miniguide jest też wyposażony w gniazdo audio – im wyższy lub częstszy sygnał (dwa tryby pracy), tym bliższy obiekt.
Urządzenie jest zasilane baterią litową typu 123. Według producenta bateria wystarcza na około 100 godzin wibrowania i 1000 godzin audio. Miniguide od kilku lat nie jest sprzedawany w Unii Europejskiej.
Producent: GDP-Research (Australia)

Nawigator

Urządzenie wykorzystujące system nawigacji satelitarnej GPS do określania pozycji geograficznej użytkownika. W najnowszej wersji Nawigator to pudełko o wymiarach 6 x 11 x 2 cm, do którego podłącza się słuchawkę, pozwalającą na pracę w hałasie (urządzenie ma wbudowany głośnik, ale słuchawka jest polecana). Pudełko można nosić w kieszeni, gdyż klawisze da się naciskać przez ubranie.
Nawigator nie wykorzystuje map (producent dostarcza na karcie pamięci całkiem bogaty zbiór POI i punktów adresowych, ale nie są to mapy), lecz opiera swoje działanie na zbiorach punktów utworzonych przez samego użytkownika oraz zbiorach punktów pobranych z internetu lub wymienionych z innymi użytkownikami Nawigatora. Bardzo szybki dostęp do podstawowych poleceń i funkcji.
Nawigator jest zasilany baterią litową 330 mAh, zintegrowaną z urządzeniem. Bateria ładowana jest przez port USB w komputerze. Producent podaje, że bateria wystarcza na około 30 godzin ciągłej pracy.
Producent: Migraf (Polska)

Palmsonar PS231-7

Jest to niewielkie urządzenie (31 x 20 x 77 mm, waga 40 g), trzymane w dłoni, – tak jak Miniguide – badające przestrzeń za pomocą ultradźwięków. Obiekty anonsowane są wibracjami. Intensywność wibracji oddaje odległość do potencjalnej przeszkody.
Palmsonar ma siedem zakresów – od 0,3 do 4 metrów. Szerokość strumienia ultradźwięków to 60 stopni w poziomie (oba sensory w jednej linii) i 30 stopni w pionie. Producent podkreśla, że przy tak wąskim strumieniu – Palmsonar to „powietrzna laska”, którą skanujemy przestrzeń i obiekty, a nie detektor przeszkód.
Aparat jest zasilany baterią litową CR2032, która – według producenta – wystarcza na około 24 godziny zwykłej pracy. Czas ciągłego wibrowania to kilka godzin. Urządzenie pracuje w temperaturze od 10 do 50 stopni (przy założeniu, że w niskiej temperaturze jest ogrzewane ciepłem dłoni).
Producent: Takes Corporation (Japonia)

Piepsy

Piepsy to, tak jak Elektroniczny lokalizator, akustyczna pomoc w orientacji. Zestaw składa się z niewielkiego (około 75 x 25 – 37 x 20 – 27 mm, waga 23 g) nadajnika i odbiornika (około 100 x 55 x 24 mm, waga 81 g). Do wysokości należy dodać 25 mm zawieszkę z wbudowanym głośnikiem.
Gdy naciśniemy przycisk na nadajniku, odbiornik emituje coraz głośniejszy dźwięk. Nadajnik jest wodoszczelny, więc urządzenia można używać do odnajdywania rzeczy po wyjściu z basenu lub jeziora. Zakres działania urządzenia w otwartej przestrzeni to 40 m. Odbiornik pracuje na dwóch bateriach AA. Według producenta urządzenie może trwać w trybie gotowości do 40 dni. Nadajnik pracuje na baterii C 2032, która powinna wystarczyć na lata.
Producent: Vistac (Niemcy)

Piepsy
Urządzenie o wymiarach 120 x 29 x 19 mm i wadze 50 g, trzymane w dłoni – tak jak Miniguide i Palmsonar – badające przestrzeń za pomocą ultradźwięków. Wykryty obiekt może być sygnalizowany wibrowaniem (intensywność wibracji oddaje odległość do przeszkody) lub dźwiękiem. Podobnie jak Ultra Body Guard, Ray ma dwa zakresy pracy – 2,5 m (tryb normalny) i 1,7 m (tryb ucieczki – wykrywanie przejść) – i jest również wyposażony w czujnik światła. Oprócz trybów sygnalizowania przeszkód, Ray ma tryb uczenia i nauczania, w którym dwa połączone kablem urządzenia pracują razem – sygnały z „ucznia” biegną też do „nauczyciela”. Urządzenie obsługuje się dwoma przyciskami. Ray jest zasilany dwiema bateriami AA 1,5 V.
Producent: Caretec (Austria)

StreetTalk

Jest to aplikacja pracująca na notatnikach Pac Mate, umożliwiająca niewidomym użytkownikom korzystanie z programu do samochodowej nawigacji satelitarnej, Destinator. Na zestaw nawigacyjny składa się dowolny z notatników Pac Mate, odbiornik GPS na karcie lub z łączem bluetooth, program Destinator, program StreetTalk oraz mapa lub zestaw map na karcie pamięci. StreetTalk pozwala na prowadzenie do wybranego adresu. Wytyczoną przez program drogę można przejrzeć „na sucho”, przed wyjściem z domu. Tak samo, jak w przypadku innych programów i urządzeń wykorzystujących mapy i bazy danych adresowych ( BrailleNote GPS, Trekker, Wayfinder Access), w każdej chwili możemy sprawdzić najbliższy adres i dowiedzieć się o pobliskich POI – trzeba jednak pamiętać, że adresy są danymi przecznicowymi.
Ciekawą funkcją StreetTalka jest możliwość zapamiętywania drogi, którą idziemy – w przypadku pobłądzenia program wytycza nam ścieżkę, którą możemy wrócić do punktu wyjścia. Trzeba pamiętać, że StreetTalk to dodatek rozszerzający funkcjonalność notatnika, którego podstawowe zadania są całkiem inne. Noszenie notatnika tak, by jego klawisze były dostępne, wydaje się podczas pieszej wędrówki dość niewygodne.
Z kolei, obok BrailleNote GPS, Pac Mate z monitorem brajlowskim, to jedyne nawigacyjne rozwiązanie dla osób głuchoniewidomych. Słabą stroną StreetTalka, a właściwie Destinatora, jest to, że wytyczanie drogi bazuje na mapach samochodowych, więc użytkownik może być prowadzony drogą okrężną. Podobnie jak w przypadku Wayfindera Access, funkcjonalność StreetTalka znacznie spada na terenie słabo zmapowanym.
Producent: Freedom Scientific (USA)

Teletact

Jest to laserowy dalmierz o zakresach 15 i 6 m, trzymany w dłoni lub mocowany na lasce. Urządzenie ma dwa interfejsy: audio i wibrujący (z opisu na stronie producenta nie można jednoznacznie wywnioskować, czy oba interfejsy są zintegrowane w jednym urządzeniu).
W wersji audio dalmierz ma zakres 15 m. Odcinek ten jest podzielony na 28 nierównych odcinków – im bliżej użytkownika, tym krótsze odcinki – do których przypisane są (muzyczne) dźwięki – im niższy dźwięk, tym większa odległość. Posługiwanie się Teletactem nie polega na zapamiętywaniu, jaki ton przypisano konkretnym odległościom, ale na słuchaniu zmiany tonów i prędkości tych zmian. Skanując przestrzeń, słyszymy swoistą melodię i tworzymy sobie obraz skanowanych obiektów. Przy interfejsie wibrującym, zasięg dalmierza to 6 m. Sam interfejs to dwa moduły wibrujące, z których jeden sygnalizuje obiekty w odległościach 6 – 3 m (słaba wibracja) i 3 – 1,5 m (silna wibracja), a drugi uprzedza o obiektach w odległości do 1,5 m.
Umiejętnie używany Teletact pozwala wykrywać krawężniki, schody (w górę i na dół), progi i inne nierówności. Do takiego wykrywania służy odrębne polecenie – użytkownik jest informowany o nierówności specjalnym sygnałem.

Teletact ma wbudowany dodatkowy czujnik pracujący w oparciu o podczerwień, który z odległości 3 m uprzedza o szybach i czarnych obiektach (np. samochodach), których dalmierz mógłby nie zauważyć. Teletact może gorzej się sprawdzać w bardzo słoneczne dni. Kupno Teletactu wiąże się z koniecznością odbycia 50-godzinnego szkolenia, wymaganego przez producenta. Pracy nad Teletactem – podobnie jak nad urządzeniem Tom Pouce – i przekazywaniu go użytkownikom towarzyszy badanie przydatności nowoczesnych pomocy orientacyjnych w codziennym życiu niewidomych.
Producent: Laboratoire AimCotton (Francja)

Trekker

Jest to zestaw do nawigacji satelitarnej, na który składa się standardowy PDA (dostarczany przez producenta Trekkera), odbiornik bluetooth, głośnik z kablem audio, mapa lub zestaw map na karcie pamięci i aplikacja „Trekker”. Program Trekker może być częścią pakietu Maestro (oprogramowanie PDA dostępne dla niewidomych) lub być instalowany sam, jako Trekker Solo. Trekker wykorzystuje mapy, tworzone przez Navteq, zawierające informacje o nazwach ulic, skrzyżowaniach oraz zestawy POI. Program podaje też adresy, ale tak samo jak w przypadku innych systemów korzystających z map (BrailleNote GPS, StreetTalk, Wayfinder Access), są to dane przecznicowe, a więc mniej lub bardziej przybliżone. Oprócz podawania informacji o okolicy Trekker potrafi wygenerować dla użytkownika drogę do wybranego miejsca.
Dostępne są dwa tryby generowania dróg: pieszy i zmotoryzowany – w tym pierwszym ignorowane są informacje ważne dla kierowców, np., że droga jest jednokierunkowa. Podczas zwykłego (nie na drodze) poruszania się z Trekkerem dostępny jest dodatkowo tryb wolny, pomyślany dla terenów niezmapowanych, w którym użytkownik porusza się wyłącznie w oparciu o stworzone przez siebie POI – Trekker daje możliwość szybkiego tworzenia i głosowego nazywania własnych punktów. Mapy w Trekkerze można też przeglądać bez wychodzenia z domu. Pozwala to użytkownikowi na wcześniejsze zapoznanie się z okolicą, w której przyjdzie mu chodzić.
Główny moduł Trekkera ma wymiary: 87 x 134 x 27 mm i waży 600 g.
Producent: HumanWare (Kanada)

Trekker Breeze
Urządzenie to służy do nawigacji satelitarnej, które tak jak Nawigator jest zamknięte w jednej obudowie, o wymiarach: 12,7 x 5 x 2,5 cm, waga: 198 g (dane przeliczone z cali i uncji).
Breeze ma wbudowany głośnik, ale można go też używać z zewnętrznym głośnikiem dostarczanym w zestawie. Producent podaje, że urządzenie jest proste w obsłudze i ma wygodną klawiaturę. Nie ma zaawansowanych funkcji Trekkera (np. urządzenie samo nie generuje dróg), ale podaje informacje z mapy: nazwę ulicy, skrzyżowanie i punkty orientacyjne. Można zapisywać własne punkty i tworzyć drogi. Tak jak w StreetTalku, Trekker Breeze pozwala na odtworzenie drogi, którą szliśmy i utworzenie drogi powrotnej, co jest wygodne w przypadku pobłądzenia.
Producent podaje, że bateria w urządzeniu pozwala na 8 godzin pracy. Urządzenie pojawiło się w 2008 r.
Producent: HumanWare (Kanada)

Ultra Body Guard

Ultradźwiękowy wykrywacz przeszkód – trzymany w dłoni lub noszony na szyi – z wbudowanym czujnikiem światła, mówiącym krokomierzem z funkcją notatki głosowej i mówiącym kompasem. Podobnie jak Miniguide i Palmsonar, Ultra Body Guard sygnalizuje odległość od przeszkody wibracją, której prędkość (5 stopni prędkości) rośnie wraz z malejącą odległością. Gdy urządzenie jest zawieszone na szyi, wibracje są przekazywane przez specjalny dodatek (Vibro-pad), mocowany na karku lub ramieniu, podłączany kablem do Ultra Body Guarda.
Na obudowie urządzenia znajduje się 3-stopniowy suwak (wyłączony/wykrywacz przeszkód/skanowanie obiektów) oraz trzy przyciski uruchamiające funkcje dodatkowe. Gniazdo ładowarki jest jednocześnie gniazdem Vibro-pad.
Maksymalny zasięg wykrywacza przeszkód to 320 cm. Dokładny zakres może być dostosowany do potrzeb konkretnego użytkownika. W odległości co najmniej 50 cm od urządzenia, strumień ultradźwięków generowanych przez Ultra Body Guarda ma szerokość od 80 do 120 cm – szerokość strumienia zależy też od rodzaju przeszkody. Ultradźwiękowy detektor ma też funkcję „szukania” – dokładniejszego skanowania obiektów – w której strumień ultradźwięków jest znacznie węższy niż w funkcji wykrywacza przeszkód.
Producent uprzedza, by – ze względu na wąskość strumienia – nigdy nie korzystać z tej funkcji jako wykrywacza przeszkód podczas chodzenia.
Maksymalny zakres skanowania to 220 cm. Czujnik światła (kąt poziomy około 15 stopni, kąt pionowy około 45 stopni) sygnalizuje natężenie światła wysokością dźwięku – im wyższe natężenie, tym wyższy dźwięk. Mówiący krokomierz działa tylko, gdy urządzenie jest zawieszone na szyi i ma podłączony Vibro-pad. Krokomierz ma też funkcję notatki głosowej, w której można nagrać informacje istotne podczas drogi.
Mówiący kompas podaje osiem kierunków i ma również funkcję kontroli kierunku poruszania się użytkownika.
Ultra Body Guard jest zasilany wbudowanymi bateriami niklowowodorkowymi. Według producenta baterie pozwalają na około 7 godzin pracy. Baterie wystarczają na 2 do 3 lat korzystania z urządzenia.
Producent: RTB (Niemcy)

Wayfinder AccessWayfinder

Access to specjalna, dostosowana do potrzeb niewidomych i słabo widzących użytkowników, wersja systemu nawigacyjnego Wayfinder. Podobnie jak LoadStone GPS, Wayfinder Access jest aplikacją działającą na telefonach komórkowych z systemem Symbian Series 60. Na pełny zestaw nawigacyjny składają się te same elementy co w przypadku LoadStonea z tą różnicą, że telefon komórkowy musi mieć dostęp do internetu (łączność GPRS, EDGE, 3G/UMTS).
Wayfinder Access opiera swoje działanie na mapach, których fragmenty są, w miarę potrzeb, pobierane przez internet z serwera producenta. Wpisujemy adres, pod który chcemy dotrzeć, a program wytycza dla nas drogę i prowadzi nas po niej. Dostępne są mapy dla Europy Zachodniej i Centralnej oraz, oddzielnie, dla Stanów Zjednoczonych. W programie mamy trzy tryby nawigacji: pieszą (optymalną dla piechura), samochodową (dla kierowców) i taxi (pozwala kontrolować, czy taksówka jedzie we właściwym kierunku).
W przypadku nawigacji pieszej, trzeba pamiętać, że nie istnieją jeszcze mapy w pełni zoptymalizowane dla osób poruszających się pieszo, więc trasa wędrówki najczęściej wyznaczana jest w oparciu o mapy samochodowe. Oznacza to, że podobnie, jak w przypadku innych urządzeń i programów wykorzystujących mapy, np. StreetTalk, użytkownik może być prowadzony drogą okrężną, wzdłuż jezdni. Poruszanie się z Wayfinderem może być również utrudnione na terenie niezmapowanym lub słabo zmapowanym, np. w parku lub za miastem. Wprawdzie Wayfinder Access pozwala na tworzenie własnych punktów użytkownika, ale z założenia nie stanowią one podstawy nawigacji.
Mocną stroną Wayfindera jest jego baza informacyjna. Oprócz map i bogatego zbioru POI („Points of Interest” – potencjalnie przydatne lub ciekawe miejsca w danym rejonie), program daje dostęp do dodatkowych informacji, jak np. pogoda w wybranym miejscu, rozkładu jazdy pociągów, numery telefonu do hoteli i kawiarni itp. (dostarczane informacje mogą być różne w różnych krajach).
Producent: Wayfinder Systems

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *